Şah-ı Nakşibendi Hazretlerine “Siz nasil bir yolda bulunuyorsunuz?“ diye sormuşlar.

Şöyle buyurmuş:

“Ancak arif olanların istifade edebileceği bir yolda bulunuyoruz. Bu yolda üç şeyden ibarettir. Bunlar Murakabe, Müşahede ve Muhasebe’dir.

Murakabe. Bu yola giren kimsenin, her şeyi bırakıp Allahü tealaya dönmesidir. Murakabe ehli pek azdır. Onlarda gizlidir. Biz şu neticeye vardıkki. Murakabe’yi elde etmenin yolu nefse muhalefet etmektir.

Müşahede. Gayb aleminden gelir ve kalb üzerine işlenen bir tecellidir. Celali veya cemali olmak üzere, ikiye ayrılmıştır.

Muhasebe. Bizim yolumuzda olan kimse, düşünüp araştırır. Kendini hesaba çekip bakar. Geçmiş zamanı gafletle mi, huzurlamı geçti. Eğer huzurla geçmişse, o kimsenin vakti değerlendirilmiştir. Allahü tealaya hamd etsin. Eğer geçen zaman gafletle geçmişse, o kimse vaktini zahi etmiştir. Yapacağı iş geleceği için tedbirli olup tövbe etmektir.

Arif olanlar, bu üc hususa riayet ettikleri için pekçok fayda elde ederler.

Yolun esası, kalbe teveccühdür. Kalp ile de, Allahü tealaya teveccühtür. Kalple çok zikr etmektir. Farz ve sünnetleri eda etmektir. Yeme, içme, giyime, oturmada işlerde ve adetlerde orta derecede olmaktır. Kalbi kötü düşüncelerden fesfeselerden korumaktır.

Bu yoldan maksad ve ele geçen şey; Allahü tealanın devamlı huzurunda olmaktır.“