Museion Media Productie
Filmmakers : Huib J. Lirb en John Twigt

Korte film gemaakt in opdracht van Havenbedrijf Amsterdam ten behoeve van website eendenkooivanruigoord.nl

Deelnemers van School2Work keken op 3 juli 2013 hun ogen uit op de Bataviawerf in Lelystad. Daar ligt een replica van het retourschip ‘Batavia’ en wordt gebouwd aan het oorlogsschip ‘De 7 provinciën’. De relatie met de eendenkooi en de Amsterdamse haven is duidelijk; beide schepen stammen, net als de eendenkooi, uit de gouden eeuw, waren eigendom van (vooral) Amsterdamse eigenaren en zijn gebouwd op Amsterdamse werven.

Relatie kooi-scheepsbouw
Onze eendenkooi is oorspronkelijk op het eiland Ruigoord gebouwd in 1652, op het hoogtepunt van de gouden eeuw. In die tijd lagen in Amsterdam verschillende werven, met name op Bickerseiland en Realeneiland. Daar liepen ongekende hoeveelheden schepen van stapel, om zowel de handels- als de oorlogsvloot op sterkte te houden. Dat vergde veel hout, sinds begin 17de eeuw steeds vaker door houtzaagmolens in de Zaanstreek machinaal gezaagd. Voor de bebouwing en de beschoeiing van de historische kooiplas is zeer waarschijnlijk hout gebruikt van de werven of de molens. De haven, de werven en de eendenkooi waren dus onderdeel van hetzelfde economisch systeem.

Hout van de Bataviawerf
Om die relatie zichtbaar te maken besloot Frans Rodenburg (eendenkooi) met de mensen die helpen bij de bouw van de eendenkooi (School2Work) een bezoek te brengen aan de werf en ook hout af te nemen voor de bouw van het kooikerhuis en de beschoeiing van de kooiplas. Met Hoofdleermeester Anton van den Heuvel maakte hij ter plekke afspraken over de levering. En omdat ook de Bataviawerf mede als re-integratieproject functioneert, was Anton enthousiast over de samenwerking.

Inzet School2Work
School2Work is onderdeel van Herstelling. Hier doen jongens, die dreigen uit te vallen uit het schoolsysteem, werkervaring op. Ze zijn vaak allergisch voor school en boeken, maar zijn zeker niet dom. Ze leren alleen veel beter met hun handen. Zo doen ze in korte tijd een nieuw perspectief op hun toekomst op. De meesten maken daarna hun school alsnog af.

Indrukwekkend bezoek
Na een film met introductie over de gouden eeuw, de scheepvaart en de scheepsbouw, kreeg de groep een uitgebreide rondleiding van gids Epko Brinksma. Op zeer ontspannen manier wist hij de aandacht van de mannen vast te houden. Na een bezoek aan diverse werkplaatsen en de romp van ‘de Zeven Provinciën’ vielen de deelnemers op de trotse driemaster ‘Batavia’ van de ene in de andere verbazing. De verfijnde bouwtechnieken en kennis van de zeiltechniek, de zee, het weer en de aardbol, wekten bewondering. De omstandigheden van de bemanning qua voedsel (maden), hygiëne (weken niet douchen, man!) en discipline (kielhalen) brachten afschuw teweeg. Dat het concept van het zeilschip toch nog niet helemáál was doorgedrongen, bewees een van de deelnemers door tegen het eind van de rondleiding te vragen waar de tanks (voor de benzine) zaten.

Smeden
De workshop bij de smederij werd zowel afsluiting als hoogtepunt, zowel het warmste als het ‘coolste’ onderdeel van de dag. De mannen maakten, onder begeleiding van de smid, een smeedijzeren haak, een soort raamuithouder. Waar ze op school hun aandacht nog geen tien minuten bij de les kunnen houden, werkten de deelnemers hier meer dan anderhalf uur geconcentreerd door, net zolang tot de haken klaar waren. Een van hen was zelfs zo enthousiast, dat hij zijn werkmeester toeriep dat hij dit vak wel wilde doen. “Als het goed verdient natuurlijk”, voegde hij er snel aan toe, alsof hij bang was het te vergeten. Dat bedoelen we nou met ‘een nieuw perspectief’; sommigen leren nou eenmaal beter met hun handen.

Loading more stuff…

Hmm…it looks like things are taking a while to load. Try again?

Loading videos…